Bardzo silny ból gardła i ból przy przełykaniu – co może oznaczać?

Ból gardła podczas przełykania – definicja i patomechanizm

Zaburzenia połykania obejmują afagię, dysfagię i odynofagię. Pierwszy z wymienionych stanów oznacza niezdolność do połykania, z kolei dysfagia dotyczy nieprawidłowości w procesie połykania. Ból przy przełykaniu jest natomiast definiowany jako odynofagia.²

Odynofagia jest wywoływana przez podrażnienie zakończeń nerwów czuciowych błony śluzowej lub nerwów śródściennych. W diagnostyce problemu ważne jest dokładne określenie momentu wystąpienia bólu. Jeśli pojawia się wcześnie podczas połykania, bardziej prawdopodobne jest jego pochodzenie z fazy ustno-gardłowej. W sytuacji, kiedy jest odczuwany późno, może wskazywać na problem dotyczący fazy przełykowej.³

Co może powodować ostry ból gardła przy przełykaniu?

Dolegliwości bólowe w trakcie przełykania są wywoływane przez liczne czynniki, wśród których należy wymienić stany zapalne oraz owrzodzenia błony śluzowej. Jedną z poważniejszych przyczyn odynofagii jest też naciek nowotworowy. Na co może wskazywać bolące gardło przy przełykaniu? W dalszej części artykułu wskazujemy popularne przyczyny.

Wirusowe i paciorkowcowe zapalenia gardła

Ból podczas przełykania może być związany z rozwojem infekcji wirusowej. W początkowej fazie choroby często jako pierwsze pojawia się uczucie suchości, pieczenie oraz drapanie w gardle, a także potrzeba odchrząkiwania. Odczuwany jest też ból gardła przy przełykaniu, który następnie przechodzi w samoistny. O typie zakażenia wirusowego mogą świadczyć dodatkowe objawy, np. nieżyt nosa przy rinowirusie i zapalenie spojówek przy adenowirusie. Grypa cechuje się z kolei cięższym przebiegiem choroby.¹

Zmiany na błonie śluzowej, wywołujące silny ból gardła i problemy z połykaniem, pojawiają się zarówno w infekcjach o etiologii wirusowej, jak i bakteryjnej. W przebiegu zakażenia paciorkowcowego, wywołanego przez Streptococcus pyogenes, charakterystyczne są również m.in. gorączka oraz nagły i ostry początek choroby. Diagnostyką infekcji powinien zająć się lekarz.⁴

Ropień okołomigdałkowy

Ból podczas przełykania jest również jednym z objawów ropnia okołomigdałkowego. Jest to stan, w którym dochodzi do nagromadzenia ropy w tkankach okołomigdałkowych, między torebką migdałka a mięśniem zwieraczem gardła. Dolegliwości, które mogą temu towarzyszyć to nie tylko odynofagia, ale też:

• ból gardła,
• gorączka,
• powiększenie migdałków i obecność ropnej wydzieliny,
• asymetria migdałków,
• ból nasilający się po jednej stronie.

Leczenie ropnia okołomigdałkowego obejmuje nawadnianie organizmu, nacięcie i drenaż oraz antybiotykoterapię.⁵

Zapalenie nagłośni

W przypadku zapalenia nagłośni nie tylko boli przy przełykaniu, ale pojawiają się też trudności z przełykaniem wydzieliny. Schorzenie obejmuje miejscowy stan zapalny struktur nadgłośniowych i powoduje także zwiększone wydzielanie śliny, ból gardła, duszność, przytłumiony głos oraz stridor. Zapalenie nagłośni rozwija się głównie przez infekcje bakteryjne, ale zdarza się też, że wywołują je wirusy oraz urazy.⁶

Choroby przełyku

Ból przy przełykaniu śliny nie zawsze pochodzi z gardła, ale może być związany z chorobami przełyku. Jeśli występuje razem z bólem w klatce piersiowej, może oznaczać:

• zakażenie przełyku wywołane przez Candida, wirusa cytomegalii lub wirusa opryszczki pospolitej,
• zaburzenia motoryki przełyku,
• spontaniczne pęknięcie przełyku,
• krwiak śródścienny przełyku.⁷

Odynofagia w fazie przełykowej może być efektem zaburzenia mikrobiomu po antybiotykoterapii, wskutek czego czasami dochodzi do rozwoju drożdżycy.³

Kiedy bardzo silny ból gardła wymaga pilnej konsultacji?

Sygnały alarmowe, których nie należy ignorować to ból gardła przy przełykaniu śliny trwający dłużej niż 2 tygodnie, utrzymująca się długo gorączka oraz ślinotok. Pilnej konsultacji lekarskiej wymagają m.in. asymetryczny obrzęk migdałków, zaburzenia oddychania i podejrzenie ostrego paciorkowcowego zapalenia gardła.⁸

W łagodzeniu dolegliwości oraz zwiększeniu komfortu może pomóc również leczenie miejscowego i objawowe.⁹ Do wyboru są liczne preparaty, zawierające różne substancje czynne. Przykładem takich środków są produkty lecznicze OTC Synosept Intensive Apteo Med (z flurbiprofenem) oraz Synosept Apteo Med (z alkoholem 2,4-dichlorobenzylowym i amylometakrezolem).

Czego dowiedziałeś się z artykułu?

• Ból przy przełykaniu jest określany jako odynofagia i może wynikać z podrażnienia zakończeń nerwowych błony śluzowej lub nerwów śródściennych.
• Moment pojawienia się bólu podczas połykania może wskazywać, czy jego źródło dotyczy fazy ustno-gardłowej, czy przełykowej.
• Silny ból gardła przy przełykaniu może towarzyszyć m.in. wirusowym i paciorkowcowym zapaleniom gardła, ropniowi okołomigdałkowemu oraz zapaleniu nagłośni.
• Ból podczas przełykania nie zawsze pochodzi z gardła – może być również związany z chorobami przełyku, w tym zakażeniami, zaburzeniami motoryki lub uszkodzeniami jego ściany.
• Ropień okołomigdałkowy może powodować m.in. gorączkę, powiększenie i asymetrię migdałków, ropną wydzielinę oraz ból nasilający się po jednej stronie.
• Zapaleniu nagłośni mogą towarzyszyć trudności z przełykaniem wydzieliny, zwiększone wydzielanie śliny, duszność, przytłumiony głos i stridor.
• Pilnej konsultacji lekarskiej wymagają m.in. zaburzenia oddychania, asymetryczny obrzęk migdałków i podejrzenie ostrego paciorkowcowego zapalenia gardła; sygnałami alarmowymi są również długotrwały ból przy przełykaniu śliny, utrzymująca się gorączka oraz ślinotok.

Niniejszy materiał nie stanowi źródła porady medycznej. Treści zawarte w materiale są udostępniane wyłącznie w celach edukacyjnych i nie mogą zastąpić indywidualnej porady medycznej udzielanej przez lekarza lub farmaceutę.