Suche i drapiące gardło jesienią i zimą – ogrzewanie, suche powietrze i smog

Suchość w gardle – przyczyny

Dolegliwości ze strony gardła, takie jak ból, suchość czy drapanie, nie zawsze są związane z przebiegiem infekcji. Wśród ich przyczyn znajdują się również liczne czynniki środowiskowe. Należą do nich:

• czynniki fizykochemiczne – m.in. palenie tytoniu, chrapanie, przyjmowane leki,
• czynniki środowiskowe – m.in. zanieczyszczenia powietrza, temperatura, wilgotność, klimatyzacja.

Warto przy tym pamiętać, że jednoznaczne ustalenie takiej etiologii jest trudne. Nawet brak innych objawów (np. zapalenia błony śluzowej nosa i zatok), nie może wykluczyć podłoża wirusowego, bakteryjnego lub grzybiczego.²

Suche powietrze a zdrowie dróg oddechowych

Jedną z przyczyn, powodujących suchość w gardle w okresie jesienno-zimowym, jest oddychanie suchym, ogrzewanym powietrzem. Jak może ono wpływać na zdrowie dróg oddechowych? Potencjalne konsekwencje to m.in.:

• nasilenie stanu zapalnego,
• kaszel,
• mniej wydajne oczyszczanie śluzowo-rzęskowe,
• zmienione pH dróg oddechowych.

Suche powietrze zmniejsza nawilżenie warstwy śluzowej dróg oddechowych, przez co ochrona przed drobnoustrojami i zanieczyszczeniami jest słabsza. Efektem jest z kolei większa podatność na infekcje, szczególnie u osób starszych i z osłabioną odpornością.³

Czy podrażnione gardło może mieć związek ze smogiem?

Termin „smog” ma korzenie w anglojęzycznych słowach: smoke (dym) oraz fog (mgła). Jest to zjawisko atmosferyczne, powstające jako skutek oddziaływania wytwarzanych przez ludzi zanieczyszczeń oraz specyficznych warunków atmosferycznych (znacznego zamglenia, bezwietrznej pogody). Przy niewielkiej prędkości wiatru, dymy i pyły nie są skutecznie rozpraszane, ale gromadzą się przy powierzchni ziemi. W efekcie powstaje zawiesina, która wraz z wdychanym powietrzem trafia do dróg oddechowych.⁴

Bolące i suche gardło może wynikać ze znacznego zanieczyszczenia powietrza. Wśród czynników mających w tym udział wymienia się ozon, tlenki azotu oraz drobny pył.³ Do zanieczyszczeń szczególnie szkodliwych dla dróg oddechowych należy pył zawieszony PM2,5, którego cząstki mają średnicę nie większą niż 2,5 µm. Pyły o średnicy poniżej 10 µm są z kolei absorbowane w górnych drogach oddechowych i oskrzelach. Z tego powodu mogą wywoływać różne reakcje organizmu, np. kaszel oraz trudności z oddychaniem.⁴

Jakie skutki może powodować suche i zanieczyszczone powietrze?

Zastanawiając się nad tym, co na suchość w gardle zastosować, należy przede wszystkim ustalić źródło dolegliwości. Długotrwała ekspozycja błony śluzowej na czynniki szkodliwe, w tym gazy oraz zmiany temperatury, prowadzi m.in. do rozwoju przewlekłego nieżytu gardła. Schorzenie może przyjmować postać prostą (pharyngitis chronica simplex), przerostową (pharyngitis chronica hypertrophica) lub zanikową (pharyngitis chronica atrophica). Objawy każdej z nich są podobne i obejmują:

• drapiące gardło,
• zawadzanie lub poczucie ciała obcego w gardle, 
• wrażenie spływania wydzieliny po tylnej ścianie,
• nawykowe odchrząkiwanie.⁵

Duże znaczenie w rozwoju przewlekłego zapalenia gardła mają warunki mikroklimatyczne, w tym centralne ogrzewanie i wysokie zapylenie powietrza. Często jest to choroba zawodowa osób pracujących w miejscach narażonych na duże różnice temperatur.¹

Co na drapiące gardło można zastosować?

Jeśli suche i zanieczyszczone powietrze doprowadziło do rozwoju przewlekłego nieżytu gardła, konieczne jest zastosowanie leczenia przyczynowego oraz objawowego. Pierwsze z wymienionych polega na zmianie warunków środowiskowych, z kolei objawowe obejmuje m.in. farmakoterapię.¹

Co na suche gardło i ból warto zastosować? Środki do stosowania miejscowego mogą łagodzić objawy podrażnienia i mikrouszkodzeń nabłonka wywołanych przez różnego rodzaju czynniki drażniące.⁶ Preparaty tego typu mają postać tabletek do ssania, aerozoli lub płynów do płukania oraz zawierają substancje czynne o działaniu przeciwzapalnym, przeciwbólowym i antyseptycznym.⁷ Przykładem są produkty lecznicze OTC Synosept Intensive Apteo Med (z flurbiprofenem) oraz Synosept Apteo Med (z alkoholem 2,4-dichlorobenzylowym i amylometakrezolem).

Czego dowiedziałeś się z artykułu?

• Suchość i drapanie w gardle mogą być związane nie tylko z infekcjami, ale także z czynnikami środowiskowymi, takimi jak suche powietrze, ogrzewanie, zanieczyszczenia, temperatura czy klimatyzacja.
• Oddychanie suchym, ogrzewanym powietrzem może zmniejszać nawilżenie warstwy śluzowej dróg oddechowych oraz wpływać na jej funkcje ochronne.
• Smog i zanieczyszczenia powietrza, w tym ozon, tlenki azotu oraz pyły zawieszone, mogą przyczyniać się do suchości gardła, kaszlu i trudności z oddychaniem.
• Długotrwała ekspozycja błony śluzowej na szkodliwe czynniki, takie jak gazy, zapylenie czy zmiany temperatury, może prowadzić do rozwoju przewlekłego nieżytu gardła.
• Objawami przewlekłego nieżytu gardła mogą być m.in. drapanie w gardle, uczucie ciała obcego, wrażenie spływania wydzieliny po tylnej ścianie gardła oraz nawykowe odchrząkiwanie.
• W leczeniu przewlekłego nieżytu gardła stosuje się postępowanie przyczynowe, obejmujące zmianę warunków środowiskowych, oraz leczenie objawowe.
• Miejscowe preparaty w postaci tabletek do ssania, aerozoli lub płynów do płukania mogą być stosowane w celu łagodzenia objawów podrażnienia i mikrouszkodzeń nabłonka.

Niniejszy materiał nie stanowi źródła porady medycznej. Treści zawarte w materiale są udostępniane wyłącznie w celach edukacyjnych i nie mogą zastąpić indywidualnej porady medycznej udzielanej przez lekarza lub farmaceutę.