Czy ból gardła zawsze oznacza infekcję?

Dlaczego boli gardło bez innych objawów?

Czy ból gardła zawsze oznacza infekcję? Objawy nadwrażliwości czuciowej w gardle, takie jak drapanie, kłucie czy zaburzenia połykania, mają zróżnicowaną etiologię. Oprócz ostrych infekcji mogą być spowodowane przez wiele innych czynników, m.in. ekspozycję błon śluzowych na czynniki drażliwe, przewlekłe procesy zapalne w sąsiednich rejonach anatomicznych, alergię oraz choroby ogólne.² Poniżej opisujemy przyczyny, które często odpowiadają za nieinfekcyjny ból gardła.

Czynniki fizykochemiczne

Podrażnione gardło bez infekcji może być efektem narażenia na liczne czynniki fizykochemiczne. Należą do nich:

• wdychanie dymu papierosowego,
• krzyk i nadmierne obciążanie głosu,
• chrapanie,
• obturacyjny bezdech senny.

Przewlekły ból gardła jest powszechny wśród osób wykonujących zawody wymagające intensywnego używania głosu w pracy. Dlatego taki objaw może występować u nauczycieli lub instruktorów aerobiku.³

Czynniki środowiskowe

Co jeszcze wywołuje ból gardła bez przeziębienia? Przyczyny obejmują także liczne czynniki środowiskowe, w tym:

• ogólne zanieczyszczenie powietrza,
• zanieczyszczenia związane z wykonywanym zawodem lub przemysłem,
• zanieczyszczenia występujące w pomieszczeniach zamkniętych.

Zanieczyszczenia powietrza atmosferycznego przyczyniające się do rozwoju bólu gardła wynikają m.in. z obecności ozonu, tlenku azotu i pyłu zawieszonego. Czynniki drażniące związane z pracą lub przemysłem to z kolei często cząstki stałe, opary oraz substancje chemiczne.³

Refluks krtaniowo-gardłowy

Drapanie w gardle bez kataru jest jednym z objawów refluksu krtaniowo-gardłowego (ang. laryngopharynge-al reflux, LPR). To przewlekły proces chorobowy, w którym dochodzi do wstecznego ruch treści płynnej lub gazowej żołądka, przez przełyk do gardła i krtani. Symptomy, które temu towarzyszą to zwykle:

• chrypka, 
• pochrząkiwanie, 
• uczucie ciała obcego w gardle, 
• przewlekły kaszel, 
• spływanie wydzieliny po tylnej ścianie gardła, 
• zaburzenia połykania.

Wymienione objawy wynikają w tym przypadku z oddziaływania treści żołądka na struktury gardła i krtani.⁴

Alergiczny nieżyt nosa

Ból gardła a alergia – czy dolegliwość może mieć związek z nieżytem nosa powodowanym przez alergię? W niektórych przypadkach alergiczny nieżyt nosa przebiega razem z nieżytem gardła, krtani i ucha. Obrzęk błon śluzowych oraz nadprodukcja wodnisto-śluzowej wydzieliny stwarzają również dobre warunki dla wtórnych zakażeń wirusowych lub bakteryjnych.⁵

Ciała obce i urazy

Kłujący ból gardła, który występuje nagle, po spożyciu pokarmu, może świadczyć o zatrzymaniu ciała obcego w gardle lub przełyku. Dyskomfort nasila się w tym przypadku podczas połykania oraz narasta jeszcze chwilę po przełknięciu, czasami pojawia się również ślina podbarwiona krwią. Podobne objawy może wywoływać oparzenie termiczne lub chemiczne.²

Jak odróżnić infekcję gardła od podrażnienia?

Czy ból gardła bez gorączki to infekcja? Wirusowemu zapaleniu gardła, które stanowi najczęstszą przyczynę tego objawu, towarzyszą zwykle:

• 2-3- dniowy nieżyt nosa poprzedzający ból gardła, 
• kaszel, 
• niewielkie podwyższenie temperatury ciała, 
• bóle mięśniowe, 
• złe samopoczucie, 
• przekrwienie całej błony śluzowej gardła. 

Przy infekcji bakteryjnej (np. anginie paciorkowcowej) charakterystyczne są z kolei nagły i ostry początek z wysoką gorączką i dreszczami oraz znacznym przekrwieniem migdałków, a także naloty w kryptach (w 2-3 dniu choroby).² Przy podrażnieniu gardła typowe jest natomiast występowanie bólu bez innych symptomów. Nawet wtedy nie można jednak wykluczyć podłoża wirusowego lub bakteryjnego.³

Jak uśmierzyć przewlekły ból gardła bez infekcji?

Dokładne rozpoznanie przyczyny bólu gardła wymaga konsultacji lekarskiej. W uśmierzaniu dolegliwości, niezależnie od przyczyny, mogą pomóc rozmaite preparaty o działaniu miejscowym, m.in. pastylki do ssania.⁶ Przykładem takich środków są produkty lecznicze OTC Synosept Intensive Apteo Med (z flurbiprofenem) oraz Synosept Apteo Med (z alkoholem 2,4-dichlorobenzylowy i amylometakrezolem).⁷

Czego dowiedziałeś się z artykułu?

• Ból gardła może wynikać nie tylko z infekcji, ale także z czynników drażniących, alergii, chorób ogólnych lub przewlekłych procesów zapalnych. 
• Do nieinfekcyjnych przyczyn bólu gardła należą m.in. dym papierosowy, nadmierne obciążanie głosu, chrapanie i obturacyjny bezdech senny. 
• Dolegliwości gardła mogą być związane z czynnikami środowiskowymi, takimi jak zanieczyszczenie powietrza, substancje chemiczne, opary i pyły. 
• Drapanie w gardle bez kataru może występować przy refluksie krtaniowo-gardłowym, któremu mogą towarzyszyć chrypka, kaszel, pochrząkiwanie i trudności w połykaniu. 
• Alergiczny nieżyt nosa może przebiegać razem z nieżytem gardła, krtani i ucha. 
• Nagły, kłujący ból gardła po jedzeniu może wskazywać na ciało obce w gardle lub przełyku, a podobne objawy mogą pojawić się po oparzeniu. 
• Infekcji gardła częściej towarzyszą dodatkowe objawy, takie jak katar, kaszel, gorączka, bóle mięśniowe lub złe samopoczucie. 
• Przy bólu gardła bez innych objawów możliwe jest podrażnienie, ale nie można całkowicie wykluczyć przyczyny wirusowej lub bakteryjnej.

Niniejszy materiał nie stanowi źródła porady medycznej. Treści zawarte w materiale są udostępniane wyłącznie w celach edukacyjnych i nie mogą zastąpić indywidualnej porady medycznej udzielanej przez lekarza lub farmaceutę.