Ból gardła – objaw czy choroba sama w sobie?

Czym charakteryzuje się ból gardła?

Ból to ostrzeżenie przed zbliżającym się lub istniejącym niebezpieczeństwem. Co ważne, zanim uświadomisz sobie jego istnienie, w organizmie dochodzi do wielu procesów fizjologicznych. Sam bodziec bólowy jest zaś przekazywany w ciągu (mili)sekund.²

Jak powstaje ból gardła? Objawy nadwrażliwości czuciowej wynikają z bogatego unerwienia gardła przez podśluzówkowy splot włókien nerwowych. Sam ból bywa opisywany jako kłucie, drapanie i zaburzenia połykania oraz może promieniować od gardła do ucha. Bólowi gardła często towarzyszą odruchy chrząkania i kaszlu, które są wyzwalane właśnie przez podrażnienie zakończeń czuciowych.³

Ból gardła – przyczyny o podłożu infekcyjnym

Ostry ból gardła ma najczęściej podłoże infekcyjne oraz jest związany z rozwojem stanu zapalnego. Co ważne, w zdecydowanej większości (70-90%) jest on powodowany przez wirusy, takie jak adenowirusy, rynowirusy, koronawirusy oraz wirusy grypy i paragrypy. Od 5% do 37% przypadków ostrego zapalenia gardła jest wywoływanych przez bakterie (zwykle paciorkowiec β-hemolizujący typu A).⁴

To, od czego boli gardło, może być trudne do rozpoznania na podstawie samych objawów, ponieważ są one podobne zarówno w przypadku zapaleń wirusowych, jak i bakteryjnych. Należą do nich m.in. bolesne przełykanie, gorączka i ból.⁵ I między innymi z tego powodu, diagnostyką infekcji zawsze powinien zajmować się lekarz.

Co może oznaczać ból gardła bez innych objawów?

Nie zawsze ból gardła wskazuje na zakażenie wirusowe lub bakteryjne. Zdarza się, że rozwija się w wyniku narażenia na różnego rodzaju czynniki fizykochemiczne lub środowiskowe. Ból gardła bez przeziębienia mogą wywoływać m.in.:

• palenie, 
• chrapanie,
• krzyk,
• klimatyzacja, 
• zanieczyszczone powietrze.

Jak rozpoznać ból gardła od klimatyzacji? Objawy obejmują w tej sytuacji wyłącznie dyskomfort w gardle, bez typowych symptomów towarzyszących infekcjom, jak np. nieżyt nosa. Należy jednak zaznaczyć, że nawet w tej sytuacji nie można wykluczyć podłoża infekcyjnego.⁶

Do czynników nieinfekcyjnych należą też przewlekły kaszel, alergia czy choroba refluksowa przełyku.⁷ Ból gardła objawem alergii? Tak, jest to jeden z nieoczywistych symptomów, które mogą się pojawiać.

Czy ból gardła przejdzie „sam”?

Ile trwa ból gardła? W przypadku podłoża infekcyjnego objawy bólowe trwają zwykle kilka dni i stopniowo ustępują w ciągu tygodnia. Należy przy tym zaznaczyć, że antybiotyki stosuje się tylko w bakteryjnym zapaleniu gardła. W uśmierzeniu bólu, niezależnie od przyczyny, mogą pomóc za to:

• prawidłowe nawodnienie organizmu,
• płukanie gardła wodą z solą,
• dbanie o nawilżenie powietrza.

Przy nasilonych dolegliwościach często zalecane jest również leczenie objawowe w postaci miejscowych lub ogólnoustrojowych leków przeciwzapalnych i przeciwbólowych.⁸

Rola preparatów do stosowania miejscowego w łagodzeniu bólu gardła

Razem z ustąpieniem bólu pojawia się lepsze samopoczucie, dlatego podanie leku przeciwbólowego może przynosić pacjentom ulgę. W preparatach miejscowych stosuje się różnego rodzaju substancje czynne, m.in. alkohol 2,4-dichlorobenzylowy i amylometakrezol (działają przeciwbakteryjnie, przeciwgrzybiczo i w sposób zbliżony do środków miejscowo znieczulających) oraz flurbiprofen (niesteroidowy lek przeciwzapalny, łagodzi ból i obrzęk gardła).⁹ Pierwsze z wymienionych stanowią składniki produktu leczniczego OTC Synosept Apteo Med, z kolei flurbiprofen jest substancją czynną w Synosept Intensive Apteo Med.

Niniejszy materiał nie stanowi źródła porady medycznej. Treści zawarte w materiale są udostępniane wyłącznie w celach edukacyjnych i nie mogą zastąpić indywidualnej porady medycznej udzielanej przez lekarza lub farmaceutę.